ԱՄՊՐՈՊ, ՈՐՈՏ, ԿԱՅԾԱԿ, ՓԱՅԼԱԿ, ՑՈՂ

Ամպրոպի ժամանակ հայր երկինքն ու մայր երկիրը ծիրանի ծովի միջոցով միանում են իրար, և երեքն էլ բռնվում են երկունքի ցավերով։ Երկունքի պահին ծիրանի ծովում բռնկվում է կարմիր եղեգնը, որի փողից բարձրացող ծխի և բոցերի միջից ծնվում է հրեղեն մազերով, բոցավառ մորուքով և արեգակնակերպ աչքերով կայծակի և ամպրոպի պատանի աստվածը՝ Վիշապաքաղ Վահագնը։ Նա ծնվելուն պես վազում է վիշապների դեմ կռվելու։

Ամպրոպի ժամանակ ծովի խորքերից կամ ամայի լեռներից երկինք են բարձրանում վիշապները, որոնք չար ոգիների հետ միասին կամենում են կուլ տալ արեգակին կամ փակել նրա լույս երեսը, որպեսզի մարդիկ նրա լույս երեսը չտեսնեն։ Այդ ժամանակ Գաբրիել հրեշտակը ուրիշ հրեշտակների հետ միասին կռվում է նրանց դեմ, զարկում հրեղեն սրերով և սև ամպերից դուրս քշում նրանց։ Ամպրոպի որոտը այդ կռվի ձայնն է, փայլակը՝ Գաբրիել հրեշտակի սուրն է, կայծակը՝ հրեղեն նետը, իսկ ծիածանը՝ աղեղը։

Վիշապները մազեր ու թևեր ունեն և բոլոր օձերի նման անմահ են, եթե նրանց չսպանեն։ Նրանք շարունակ մեծանում են, և երբ արդեն վիշապը հազար տարեկան է ղառնում, կարող է աշխարհը կուլ տալ։ Դրա համար էլ հրեշտակները երկնքից իջնում են, կապում վիշապին և փոթորկի մեջ նրան վեր են հանում։ Սակայն վիշապը կռվում է հրեշտակների հետ, գալարվում, բերանից հուր թափում, հաճախ էլ ջուր փչում երկրի վրա։ Հրեշտակները նրան հանում են արեգակի մոտ, որի կիզիչ ճառագայթները այրում, մոխիր են ղարձնում վիշապին, և նրա մոխիրը թափվում է երկիր։ Հաճախ վիշապի գալարվող պոչը պոկվում, ընկնում է երկրի վրա կամ էլ հրեշտակները բաց են թողնում վիշապին, և նա երկնքի բարձրությունից ընկնում է մի լեռան վրա, փշուր-փշուր լինում։ Երբ ծերացած վիշապը լեռներից կամ ծովերից երկինք է քաշվում, երկնքի վիշապներն էլ երկիր են իջնում։ Ամպրոպի ժամանակ երևացող ամպի հրեղեն շերտերը վիշապի հրեղեն մարմինն է, կայծակը՝ հրեշտակների գավազանը կամ ճիպոտը, որով հարվածում են վիշապին, որոտը՝ ծեծվող վիշապի գոռոցը։

Վանա ծովի հատակում վիշապի բույն կա, ուր բնակվում է մի ահռելի վիշապ և իր մարմնով բռնել է ամբողջ ծովի հատակը։ Հրեշտակները միշտ կռվում են նրա հետ, խփում նրան, պոչից վիրավորում, որպեսզի նա չմեծանա և ծով ու ցամաք կուլ չտա։

Ամպրոպը երբեմն պատկերացվում է վիթխարի եղջյուրներ ունեցող կովի կերպարանքով, որը երկնային կաթնաղբյուրից ջուր է խմում և արյունագույն ծովի (ծիրանի ծով) միջից գոռում, բառաչում։ Մեկ այլ պատկերացմամբ՝ անձ–

[էջ 20]

րևաբերը Եղիա1 մարգարեն է, որը իր քառաձի կառքով սլանում է ամպերի վրայով, որպեսզի բռնի իր փախչող պարտապանին և հետ վերցնի փոխ տված դրամը։

Կառքի դղրդոցից ամպերը որոտում են, իսկ անիվներից կամ ձիերին հարվածող մտրակից՝ փայլատակում։

Մի կույր մարդ բարկանում է աստծո վրա, որ իրեն զրկել է տեսողությունից։ Նա վերցնում է թթու լավաշը, շպրտում թխպի վրա։ Թուխպը սաստիկ զայրանում է և սկսում է կույրի վրա գոռգոռալ։ Այդ գոռգոռոցից էլ առաջ է գալիս որոտը։

Կայծակը կամ փայլակը կոչվում է նաև Հրաչք, նա հրացայտ աչքերով կին է, անունը՝ Ծովյան կամ Ծովինար, և ապրում է վերին երկնքում։ Նա նստած է հրեղեն ձիու վրա և ձիով խաղում-պարում է ամպերում։ Նրա ձիու և իր աչքերից կրակ է ցայտում, և ոչ ոք չի կարողանում նայել նրա հրեղեն, լուսավոր դեմքին։ Ծովյանը երբեմն երևում է նաև ծպտված՝ տղամարդու կերպարանքով։ Ամպրոպային մութ գիշերներին նա հանկարծ գլուխը հանում է ամպերի տակից, ցած նայում և հենց այդ պահին էլ փայլատակում է, ասում են՝ «Ծովյանը խաղում է»։ Երբ երկնքում երևում է Ծովյանը կամ Ծովինարը և փայլատակում լույսի ու կրակի մեջ, իսկույն սկսում է անձրև տեղալ, և սար ու ձոր ծածկվում է պտղաբերող խոնավությամբ։

Երկրի վրա՝ օվկիանոսում, փայլուն փորով մի մեծ ձուկ կա։ Երբ ձուկն ընկնում է մեջքի վրա, նրա փայլուն փորի շողքից երկինքը սկսում է փայլատակել։

Երբ դրախտում առաջին անգամ վարդը թառամում է, սոխակը սաստիկ տխրում է և սկսում է նվաղելու աստիճան տրտմությամբ դայլայլել։ Լուսինը տեսնելով սոխակի սրտաճմլիկ վիճակը, լուռ արտասվում է։ Լուսնի արտասուքներից էլ առաջ է եկել ցողը։

Об авторе Հռիփսիմե Առաքելյան

1989-1999թթ. Աշտարակի Վ.Պետրոսյանի վարժարան 1990-1995թթ.Աշտարակի Ա.Այվազյանի անվան երաժշտական դպրոց 2000-2006թթ. Խ.Աբովյանի անվան ԵՊՄՀ Ն/Դ մանկ.և հոգեբ.,անգլերենի խորացված ուսուցմամբ ֆակուլտետ 2007-2012թթ. «Մխիթար Սեբաստացի»կրթահամալիր/դաստիարակ/ 2012թ-ից ՝ Դպրոց-պարտեզում / դասվար/ Վերապատրաստումներ- Նեյրոլիգվիստիկ ծրագրավորման դասընթաց Սոմատոթերապիայի դասընթաց «Նախապատրաստական ուսուցումը հանրակրթական դպրոցում»հանրապետական ծրագրի վարապատրաստում Նախասիրություններ`Երգում եմ «Սեբաստացիներ»ուսուցչական երգչախմբում/խմբավար`Հ.Թոփիկյան/ պար,լող
Запись опубликована в рубрике ՏԻԵԶԵՐՔ. ԵՐԿԻՐ ՄՈԼՈՐԱԿ /1-4 ԴԱՍ. ՆԱԽԱԳԾԵՐ/. Добавьте в закладки постоянную ссылку.

Добавить комментарий

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход / Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход / Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход / Изменить )

Google+ photo

Для комментария используется ваша учётная запись Google+. Выход / Изменить )

Connecting to %s